بیش فعالی در کودکان نوپا، علائم و درمان ها

کودک بیش فعال

اگرچه هیچ علائم بالینی خاصی برای تشخیص بیش فعالی در کودکان نوپا وجود ندارد، اما کودکان در سنین پیش دبستانی ممکن است برای اختلال کمبود توجه ارزیابی و درمان شوند.
در مقالات پیشین نورولند پیرامون بیش فعالی صحبت کردیم. در این مقاله در یک حالتِ تجمیع شده بیش فعالی در کودکان نوپا، علائم و درمان ها را بررسی خواهیم کرد.

آیا بیش فعالی در کودکان نوپا هم وجود دارد؟

اختلال کمبود توجه یا بیش فعالی (ADHD) شایع‌ترین اختلال عصبی رفتاری در دوران کودکی است.
در سال‌های متمادی، طبق دستورالعمل آکادمی اطفال امریکا (AAP) کودکان 6 تا 12 سال برای تشخیص و درمان ADHD تحت پوشش بودند. این دستورالعمل در سال 2011 تغییر یافت. به این شکل که AAP کودکان پیش دبستانی و نوجوانان را نیز تحت این حمایت قرار داد. یعنی تشخیص و درمان بیش فعالی تمامی کودکان 4 تا 18 سال تحت پوشش این مرکز قرار دارد.

هیچ علائم بالینی برای تشخیص بیش فعالی در کودکان نوپای زیر 4 سال وجود ندارد. با این حال مطالعات زیادی نشان می‌دهند که علائم ADHD ابتدا در سال‌های اولیه از زندگی بروز پیدا می‌کند.

علائم بیش فعالی در کودکان نوپا و پیش دبستانی چیست؟

پر تحرکی و تکانشگری که از علائم اصلی بیش فعالی هستند از نظر روند رشد در کودکان نوپا بسیار معمول و مناسب است. همین مساله سبب می‌شود که تشخیص بیش فعالی در این گروه سنی دشوار شود.
علائم زیر که مربوط به پر تحرکی، تکانشگری و بی‌توجهی (انواع بیش فعالی) می‌باشند باید حداقل شش ماه در کودک مشاهده شوند تا بتوان تشخیص درست و مطمئنی از بیش فعالی در کودک را داشت.

  • مشکل در حفظ توجه حینِ انجام کار یا بازی.
  • لرزیدن و ناتوانی در نشستن.
  • اغلب هنگام صحبت کردن با او؛ گوش نمی‌دهد.
  • در پاسخ دادن به جواب‌ها ضعیف عمل می‌کند و اغلب سوال یا درخواست را تا انتها گوش نمی‌دهد.
  • عجول است و توانایی در صف یا نوبت ایستادن را ندارد.
  • معمولاً دستورالعمل‌ها را رعایت نمی‌کند. (متوقف می‌شود یا تمرکز خود را از دست می‌دهد)
  • در فعالیت های روزانه اغلب فراموش‌کار است.
  • مدام در حال حرکت و جنب و جوش است.

کودک بیش فعال در پارک

این علائم برای تشخیص بیش فعالی در کودکان بالای 5 سال نیز صدق می کند. توجه داشته باشید که برای کودکان پیش دبستانی، این نکته که آیا کودک رفتاری متناسب با سن و سال خود دارد یا خیر بسیار مهم است.

[انواع بیش فعالی در کودکان]

برای تشخیص بیش فعالی در سنین پیش دبستانی می‌توان به دنبال این علائم در کودک نیز بود:

  • اغلب با هم‌بازی‌های خود پرخاشگری می‌کند.
  • تا 4 سالگی نمی‌تواند روی یک پا بپرد یا بایستد.
  • بعد از درگیر شدن در یک فعالیت یا بازی برای چند لحظه، علاقه خود را از دست می‌دهد.
  • به دلیل دویدن یا جابجایی‌های زیاد (به خصوص وقتی به او گفته می‌شود “نکن”) اغلب دست و پای خود را زخمی می‌کند.

توصیه می‌شود که مشاهده‌ی علائم زیر در کودک 4-5 ساله‌ی خود را جدی بگیرید و آن‌ها را جایی یادداشت کنید تا در صورت تکرار و زیاد شدن علائم، پیگیری لازم را انجام دهید:

رفتار و توصیه‌هایی که باید جدی گرفت:

  • هرگونه اظهار نظر یا انتقادی از رفتار کودک در مهد کودک و مکان‌های دیگر.
  • توانایی فرزندتان برای دنبال کردن یک تا چند مرحله از انجام کاری بدون حواس پرتی (مثلا وقتی به خانه می‌آید کفش های خود را کنار بگذارد، لباس خود را عوض کند و آن‌ها را آویزان کند)
  • میزان ارتباط گرفتن کودک با فعالیت‌های گروهی.
  • اینکه بخاطر رفتارهای عجیب فرزندتان؛ از بیرون بردن او یا حتی شرکت در مراسم‌های دوستانه و خانوادگی اجتناب کرده‎‌اید.

بازی کودکان بیش فعال

مشکلات در تشخیص بیش فعالی در کودکان نوپا و پیش دبستانی

با سؤال از معلمان و سایر افراد اطراف کودک در مورد رفتار او در محیط‌های مختلف مثل خانه و مدرسه، تشخیص بیش فعالی در کودکان می‌‌تواند انجام شود. با این حال به دلایل مختلفی چالش‌هایی در شناسایی علائم بیش فعالی در کودکان پیش دبستانی وجود دارد. برخی از این دلایل عبارتند از:

  • به این دلیل که تمرکز اغلب مهدکودک‎‌ها و مراکز اموزشی به برنامه‌های آموزشی و تحصیلی کودکان است؛ ناظر اختصاصی برای بررسی همه‌جانبه‌ی رفتار کودک وجود نخواهند داشت.
  • کارکنان مهد کودک‌ها ممکن است در مقایسه با معلمان مدارس ابتدایی نسبت به علائم بیش فعالی آگاهی کمتری داشته باشند.
  • برخی از علائم شبیه به ADHD ممکن است نشانگر سایر شرایط باشد. بعنوان مثال عدم توانایی کودک در پیروی از دستورالعمل‌ها ممکن است به دلیل مشکل شنوایی یا ناتوانی در یادگیری باشد. مشکلات رفتاری در کودکان نیز می‌تواند پس از تجربه استرس زا، مانند جدایی والدین یا بیماری دیگری بروز کند.

درمان بیش فعالی در کودکان نوپا و پیش دبستانی

1. رفتار درمانی

رفتار درمانی به عنوان اولین خط درمان برای این کودکان پیشنهاد داده  می‌شود.
آموزش رفتاری می‌تواند توسط والدین یا معلمان انجام شود. گرچه اصولا شامل درمانگرانی است که با هر دو گروه کار می‌کنند تا مهارت‌هایی را به آن‌ها آموزش دهند که به کودک در مدیریت بهتر علائم ADHD کمک می‌کند.

[آیا بازی درمانی برای بیش فعالی موثر است؟]

2. دارو درمانی

اگر رفتار درمانی بی اثر باشد و مشکلات جدی ادامه داشته باشند؛ بنا به تشخیص پزشک از دارو درمانی استفاده خواهد شد.
مهم است که عوارض ناشی از مصرف دارو، بخصوص در سنین پایین‌‌تر کنترل شود. معمولا کودکان کمتر از 6 سال ( بیشتر از کودکان بزرگ‌تر) عوارض جانبی داروهای ADHD مانند افزایش ضربان قلب، اختلال در خواب و یا کاهش اشتها را خواهند داشت.

3. استراتژی‌های ساده و معمول

بیش فعالی در کودکان پیش دبستانی ممکن است بتواند با استراتژی‌های طبیعی زیر نیز مدیریت شود:

  • یافتن فعالیت‌هایی که باعث تسکین و آرامش می‌شوند (اجتناب از رفتن به مناطق شلوغ مانند مراکز خرید یا پارک‌های شلوغ).
  • مشارکت در فعالیت‌های بدنی برای کمک به تخلیه انرژی قبل از حضور در برنامه‌های عمومی.

منابع:
وبسایت additudemag
مقاله Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

بیش فعالی

بیش فعالی در کودکان 2 سالهبیش فعالی در کودکان 3 سالهبیش فعالی در کودکان نوپابیش فعالی در نوزاداندرمان بیش فعالیعلائم بیش فعالینشانه های بیش فعالی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *